دیابت کودکان فقط دیابت نوع یک نیست
دیابت در دوران کودکی و نوجوانی مجموعهای ناهمگون از اختلالات خودایمنی، متابولیک، ژنتیکی و سندرمی است. اگرچه دیابت نوع یک همچنان بخش مهمی از مراقبتهای بالینی این گروه سنی را تشکیل میدهد، افزایش دیابت نوع دو، شناسایی بهتر انواع تکژنی و ظهور درمانهای تعدیلکننده سیر بیماری، نگاه سنتی به دیابت کودکان را تغییر داده است.
کتاب «دیابت کودکان و نوجوانان» با هدف بازتاب همین تحول تدوین شده است. این مرجع مبتنی بر شواهد، دانش پایه بیماری را با مباحث جدید تشخیصی و درمانی پیوند میدهد و تلاش میکند پزشک را از طبقهبندی اولیه دیابت تا مدیریت فنوتیپهای پیچیده و کمتر شایع همراهی کند.
از مراحل دیابت نوع یک تا مداخله پیش از وابستگی کامل به انسولین
پس از مرور اصول دیابت در کودکان، کتاب به دیابت نوع یک، مراحل مختلف شکلگیری بیماری و امکان مداخله در مراحل پیشبالینی میپردازد. فصل مستقلی به تپلیزوماب اختصاص یافته است؛ درمانی که مفهوم بهتعویقانداختن شروع بالینی دیابت نوع یک را وارد مراقبتهای نوین کرده و اهمیت مرحلهبندی بیماری را افزایش داده است.
موضوع حفظ عملکرد باقیمانده سلولهای بتا و دوره بهبود نسبی پس از تشخیص نیز در کتاب جایگاه برجستهای دارد. دو فصل به شواهد و دیدگاههای مربوط به ویتامین D با دوز بالا و نقش احتمالی آن در تعدیل سیر دیابت نوع یک و سلامت غیر اسکلتی اختصاص یافتهاند. این مباحث، علاوه بر کاربرد بالینی، زمینههای فعال و گاه بحثبرانگیز پژوهش در دیابت کودکان را نشان میدهند.
پاسخ به موقعیتهای حاد و بیماریهای رو به افزایش
اورژانسهای هیپرگلیسمیک کودکان در فصلی مستقل بررسی میشوند تا اصول ارزیابی و درمان شرایط حاد در کنار مباحث بلندمدت بیماری قرار گیرد. دیابت نوع دو کودکان و نوجوانان نیز با توجه به افزایش شیوع آن و تفاوتهای پاتوفیزیولوژیک و درمانی آن با دیابت بزرگسالان، بهصورت تفصیلی مرور شده است.
کتاب به عوارض متابولیک همراه، بهویژه دیسلیپیدمی، نیز توجه دارد. این بخش برای ارزیابی زودهنگام خطر قلبیعروقی و طراحی مراقبتی که تنها بر کنترل قند خون متمرکز نباشد، اهمیت ویژهای دارد.
فنوتیپهایی که در درسنامههای عمومی کمتر دیده میشوند
یکی از نقاط متمایز کتاب، پوشش انواع خاص دیابت است. دیابت نوزادی، دیابت جوانان با شروع در بلوغ یا MODY، دیابت مرتبط با فیبروز کیستیک، سندرم ولفرام و دیابت همراه با سندرمهای مقاومت شدید به انسولین در فصلهای جداگانه تحلیل میشوند.
در این مباحث، تعیین علت بیماری صرفاً یک اقدام طبقهبندیکننده نیست. تشخیص صحیح میتواند انتخاب درمان، ضرورت آزمایش ژنتیک، ارزیابی اعضای خانواده، پیشآگهی و برنامه پایش عوارض را تغییر دهد. به همین دلیل، کتاب بر عبور از برچسب ساده «نوع یک» یا «نوع دو» و توجه به فنوتیپ، سن شروع و ویژگیهای بالینی تأکید میکند.
حرکت بهسوی پزشکی دقیق
فصل پزشکی دقیق در فنوتیپهای دیابت نشان میدهد که چگونه اطلاعات ژنتیکی، زیستی و بالینی میتوانند به انتخاب درمان متناسب با سازوکار بیماری کمک کنند. این رویکرد بهخصوص در دیابتهای تکژنی، دیابت نوزادی و اختلالات نادر میتواند از درمان نامتناسب جلوگیری کند.
مباحث مربوط به سندرم ولفرام، روشهای جدید تشخیص دیابت مرتبط با فیبروز کیستیک و درمانهای در حال ظهور نیز کتاب را از یک مرور کلاسیک فراتر میبرند و آن را به تصویری از جهت حرکت آینده دیابت کودکان تبدیل میکنند.
پیوند پژوهش جدید با مراقبت روزمره
فصل پایانی مرتبط با کووید ۱۹، تأثیر عفونت و همهگیری بر بیماران مبتلا به دیابت و ارتباطات مطرحشده میان کووید و اختلال متابولیسم گلوکز را بررسی میکند. قرار گرفتن این موضوع در کنار درمانهای تعدیلکننده بیماری، ژنتیک و پزشکی دقیق نشاندهنده رویکرد بهروز و پژوهشمحور اثر است.
این کتاب برای فوقتخصصان غدد کودکان، متخصصان غدد، پزشکان کودکان، پزشکان عمومی، فلوها و رزیدنتها، پرستاران و پژوهشگران دیابت تدوین شده است. خوانندهای که به دنبال منبعی تخصصی درباره تنوع فنوتیپی، درمانهای جدید و بیماریهای نادر دیابت کودکان است، بیشترین استفاده را از آن خواهد برد.
«دیابت کودکان و نوجوانان» کتاب آموزش بیماران یا راهنمای مقدماتی کنترل روزمره قند خون نیست. همچنین ساختار آن بیش از آنکه آزمونمحور باشد، برای مطالعه تخصصی، تصمیمگیری بالینی و آشنایی با مسیرهای جدید پژوهش و درمان طراحی شده است.