فرمولاری نوزادان: مصرف دارو در دوران بارداری و نخستین سال زندگی
معرفی کتاب
تجویز دارو برای نوزادان، به‌ویژه نوزادان نارس و بیمار، از حساس‌ترین بخش‌های مراقبت پزشکی است. تفاوت در بلوغ کبد و کلیه، تغییرات سریع فارماکوکینتیک، محدودیت شواهد بالینی و استفاده گسترده از داروهای خارج از موارد تأییدشده (Off-label)، باعث می‌شود اصول دارودرمانی بزرگسالان را نتوان بدون بررسی دقیق به این گروه سنی تعمیم داد.
کتاب «Neonatal Formulary: Drug Use in Pregnancy and the First Year of Life» در ویرایش نهم، مرجعی تخصصی و مبتنی بر شواهد برای تجویز، آماده‌سازی و مصرف ایمن داروها در دوران بارداری، زایمان، شیردهی و نخستین سال زندگی کودک است.
این اثر که توسط Sean Ainsworth و Nicola Vasey و با همکاری انتشارات Oxford University Press تهیه شده، از دیدگاه بالینی و داروسازی به مسئله درمان دارویی می‌پردازد و تلاش می‌کند اطلاعات موردنیاز پزشکان، پرستاران و داروسازان را در قالبی قابل مراجعه در محیط درمانی ارائه کند.
در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU)، بسیاری از داروهای مورد استفاده اطلاعات کافی و اختصاصی برای بیماران نوزاد ندارند. وضعیت فیزیولوژیک متفاوت نوزادان، تغییر در جذب، توزیع، متابولیسم و دفع داروها و همچنین حساسیت به مواد جانبی موجود در فرآورده‌های دارویی، خطر بروز عوارض ناخواسته را افزایش می‌دهد.
بخش نخست کتاب به اصول تجویز دارو، نگهداری و تجویز فرآورده‌ها، الزامات قانونی، مسائل ایمنی بیمار و ملاحظات مرتبط با مسیرهای دسترسی عروقی اختصاص دارد. همچنین توضیح می‌دهد که چرا تعیین مقدار دارو بر اساس تعمیم مستقیم دوز بزرگسالان، به‌خصوص در نوزادان نارس، روش قابل‌اعتمادی نیست.
بخش اصلی کتاب مجموعه‌ای از بیش از ۲۵۰ مونوگراف دارویی است که به‌ترتیب الفبایی تنظیم شده‌اند.
هر مونوگراف اطلاعات مرتبط با کاربرد بالینی دارو، ویژگی‌های فارماکولوژیک، ملاحظات درمانی، تداخلات دارویی، عوارض جانبی، تأمین و روش تجویز را ارائه می‌دهد. منابع علمی و ارجاعات مربوط به راهنماهای معتبر و مرورهای نظام‌مند، امکان بررسی شواهد پشتیبان را نیز فراهم می‌کنند.
این ساختار به پزشک یا داروساز کمک می‌کند هنگام مواجهه با یک داروی مشخص، اطلاعات مرتبط با ایمنی و مصرف آن را بدون جست‌وجو در فصل‌های طولانی و پراکنده پیدا کند.
یکی از جنبه‌های مهم کتاب، نگاه پیوسته به دارودرمانی مادر و کودک است. مصرف دارو در دوران بارداری ممکن است بر جنین اثر بگذارد و برخی داروها نیز پس از تولد از طریق شیر مادر به شیرخوار منتقل شوند.
بخش سوم کتاب به آثار احتمالی داروها و گروه‌های دارویی مصرف‌شده توسط مادر در دوران بارداری، زایمان و شیردهی می‌پردازد. این بخش برای ارزیابی خطرات دارویی، انتخاب درمان مناسب و تصمیم‌گیری مشترک تیم‌های زنان و زایمان، نوزادان و داروسازی بالینی اهمیت ویژه‌ای دارد.
ویرایش نهم اطلاعات داروهای قدیمی و جدید را بر اساس شواهد و منابع به‌روز بازنگری کرده است. افزون بر محتوای چاپی، منابع تکمیلی آنلاین و آرشیوی از مونوگراف داروهایی که دیگر استفاده نمی‌شوند یا کاربرد محدودی دارند نیز در دسترس قرار گرفته است.
ارجاع به مرورهای نظام‌مند Cochrane و دستورالعمل‌های ملی، رویکرد مبتنی بر شواهد کتاب را تقویت می‌کند.
این کتاب برای متخصصان نوزادان، پزشکان کودکان، فلوشیپ‌های نوزادان، داروسازان بیمارستانی و بالینی، پرستاران NICU، متخصصان زنان و زایمان و پرستاران با صلاحیت پیشرفته که در مراقبت مادر و کودک مشارکت دارند مناسب است.
تمرکز کتاب بر جزئیات عملی تجویز، ایمنی بیمار و اطلاعات اختصاصی داروها در نخستین سال زندگی، آن را به منبعی تخصصی برای استفاده در بخش‌های نوزادان، واحدهای مراقبت ویژه و خدمات داروسازی بیمارستانی تبدیل کرده است.
خلاصه نظرات
در ادبیات تخصصی دارودرمانی نوزادان، مجموعه Neonatal Formulary به‌عنوان یکی از منابع بریتانیایی اطلاعات دارویی معرفی شده است. در یک بررسی علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۳، رویکرد این مجموعه در پوشش اطلاعات دارویی از دوران جنینی و بارداری تا شیردهی و درمان پس از تولد مورد توجه قرار گرفته است. البته این بررسی مربوط به سابقه مجموعه و ویرایش‌های پیشین است و نقد مستقلی بر ویرایش نهم محسوب نمی‌شود.
از آنجا که شواهد کافی از تجربه کاربران ویرایش نهم وجود ندارد، هنوز نمی‌توان نقاط قوت و ضعف آن را بر اساس رضایت خوانندگان رتبه‌بندی کرد. ویژگی‌هایی مانند پوشش گسترده داروها، اطلاعات مرتبط با مصرف دارو در مادر و نوزاد، توجه به ایمنی و استفاده از منابع علمی معتبر، در حال حاضر بر اساس معرفی رسمی ناشر قابل تأیید هستند.
درباره نویسندگان (ویراستاران)
Sean Ainsworth
دکتر شان اینزورث متخصص پزشکی نوزادان (Neonatology) و از پزشکان باسابقه بریتانیایی در مراقبت از نوزادان بیمار و نارس است. او پیش از بازنشستگی، به‌مدت حدود ۲۰ سال به‌عنوان Consultant Neonatologist در NHS Fife اسکاتلند فعالیت داشت و در بیمارستان Victoria H...
Nicola Vasey
نیکولا ویزی داروساز بالینی بریتانیایی و از متخصصان دارودرمانی کودکان و نوزادان است. او بیش از ۲۰ سال تجربه حرفه‌ای در داروسازی بیمارستانی دارد و به‌عنوان داروساز دارای صلاحیت تجویز مستقل دارو (Independent Prescriber) نیز فعالیت کرده است. ویزی در Great N...
کتاب‌های مرتبط
استفاده از این محتوا تنها با ذکر منبع و لینک به این صفحه مجاز می باشد.
