Handbook of Brain Tumor Chemotherapy, Molecular Therapeutics, and Immunotherapy, 3rd Edition

نوروانکولوژی در عصر درمان‌های مولکولی و ایمنی‌درمانی

هندبوک شیمی‌درمانی تومورهای مغزی، درمان‌های مولکولی و ایمنی‌درمانی مرجعی تخصصی برای درک درمان سیستمیک تومورهای دستگاه عصبی مرکزی است که شیمی‌درمانی کلاسیک را در کنار زیست‌شناسی مولکولی سرطان، درمان‌های هدفمند، ایمونوتراپی و فناوری‌های جدید تشخیصی و پژوهشی بررسی می‌کند.

ویرایش سوم کتاب برای دوره‌ای تدوین شده که طبقه‌بندی و درمان تومورهای مغزی دیگر تنها بر پایه ظاهر هیستوپاتولوژیک یا انتخاب یک داروی سیتوتوکسیک انجام نمی‌شود. ژنومیک، متیلاسیون DNA، جهش‌های مولکولی، RNA sequencing، liquid biopsy و مسیرهای پیام‌رسانی سلولی اکنون مستقیماً در فهم رفتار تومور و انتخاب درمان نقش دارند و بخش قابل توجهی از این ویرایش به همین تحولات اختصاص یافته است.

از فارماکولوژی دارو تا عبور از سد خونی–مغزی

بخش ابتدایی کتاب زیرساخت لازم برای درمان دارویی تومورهای مغزی را ایجاد می‌کند: پاتولوژی تومورهای اولیه و متاستاتیک، فارماکولوژی بالینی شیمی‌درمانی، تداخل داروهای ضدتشنج با درمان سرطان، مدل‌های پیش‌بالینی، مقاومت به شیمی‌درمانی و طراحی کارآزمایی‌های بالینی در نوروانکولوژی.

مشکل منحصربه‌فرد درمان تومورهای CNS یعنی Blood–Brain Barrier نیز به‌صورت مستقل بررسی می‌شود. در ادامه، روش‌هایی برای رساندن مؤثرتر درمان به بافت تومور مطرح می‌شوند؛ از شیمی‌درمانی داخل‌شریانی و اختلال کنترل‌شده سد خونی–مغزی تا interstitial chemotherapy، polymer drug delivery، intratumoral therapy و convection-enhanced delivery.

ژن‌درمانی، درمان‌های ویروسی و استفاده از nanoparticles نیز در همین چارچوب قرار گرفته‌اند و نشان می‌دهند که کتاب محدود به رژیم‌های دارویی متداول نیست.

نقشه مولکولی تومور و فرصت‌های درمان هدفمند

یکی از گسترده‌ترین بخش‌های کتاب به زیست‌شناسی مولکولی و Molecular Therapeutics اختصاص دارد. تنظیم چرخه سلولی، مسیرهای مرگ سلولی، فاکتورهای رشد و شبکه‌های سیگنالینگ مرتبط با ایجاد و پیشرفت تومور به درمان‌های بالقوه یا موجود متصل می‌شوند.

مسیرهای RAS–RAF–MEK–ERK، PI3K–Akt–mTOR، HGF/c-Met، NTRK و Sonic Hedgehog به همراه جهش‌های IDH، آنژیوژنز، bevacizumab و HDAC inhibitors از مباحث اصلی این بخش هستند.

ویرایش سوم همچنین مفهوم در حال توسعه Cancer Neuroscience را وارد کتاب کرده است؛ حوزه‌ای که ارتباط دوطرفه میان سلول‌های عصبی، مدارهای عصبی و زیست‌شناسی سرطان را مطالعه می‌کند.

درمان اختصاصی تومورهای بزرگسالان و کودکان

کتاب برای انواع مهم تومورهای CNS فصل‌های جداگانه دارد. در بزرگسالان، درمان آستروسیتوم‌های high-grade و low-grade، گلیوماها، oligodendroglioma، primary CNS lymphoma، medulloblastoma، ependymoma، glioneuronal tumors، schwannoma، pineal tumors و meningioma بررسی می‌شود.

Brain metastasis نیز هم از منظر شیمی‌درمانی سنتی و هم از منظر رویکردهای مولکولی جدید پوشش داده شده است.

یک بخش مستقل به نوروانکولوژی کودکان اختصاص دارد و درمان pediatric gliomas، medulloblastoma، brainstem glioma، germ cell tumors، ependymoma، atypical teratoid/rhabdoid tumor و choroid plexus tumors را مرور می‌کند. این تفکیک اهمیت تفاوت زیست‌شناسی و استراتژی درمانی تومورهای CNS در کودکان و بزرگسالان را برجسته می‌کند.

ایمونوتراپی؛ از checkpoint blockade تا واکسن‌های توموری

ایمونوتراپی در ویرایش سوم یک بخش مستقل دارد. محیط ایمنی glioblastoma و محدودیت‌های پاسخ ایمنی در CNS ابتدا بررسی می‌شود و سپس immune checkpoint inhibitors، T-cell-based therapies، dendritic-cell vaccines و واکسن‌های هدف‌گیرنده EGFR مطرح می‌شوند.

واکسیناسیون و ایمونوتراپی در تومورهای CNS کودکان نیز به‌طور جداگانه بررسی شده است. این ساختار کمک می‌کند خواننده علاوه بر شناخت مکانیسم‌ها، جایگاه واقعی این استراتژی‌ها را در نوروانکولوژی معاصر ارزیابی کند.

بعد از درمان؛ چگونه پاسخ واقعی را تشخیص دهیم؟

مدیریت بیمار با تجویز درمان پایان نمی‌یابد. کتاب بخش مستقلی را به response assessment اختصاص داده و مسائلی مانند pseudoprogression و معیارهای به‌روز RANO را بررسی می‌کند؛ موضوعی مهم در تومورهای مغزی که تغییرات MRI همیشه به معنای پیشرفت واقعی بیماری نیستند.

کیفیت زندگی، پیامدهای نوروسایکولوژیک سرطان و درمان آن و کاربرد Artificial Intelligence در Neuro-Oncology نیز در فصل‌های پایانی جای گرفته‌اند.

مرجعی برای متخصصان بالینی و پژوهشگران نوروانکولوژی

این کتاب بیش از آنکه یک راهنمای ساده تجویز دارو باشد، نمایی یکپارچه از مسیر «زیست‌شناسی تومور تا انتخاب و ارزیابی درمان» ارائه می‌کند. ترکیب فارماکولوژی، ژنتیک مولکولی، روش‌های نوین drug delivery، درمان هدفمند، ایمونوتراپی و ارزیابی پاسخ، آن را برای متخصصان نوروانکولوژی، نورولوژیست‌ها، پژوهشگران علوم اعصاب و سرطان و فلوها و پژوهشگران تحصیلات تکمیلی مرتبط با تومورهای CNS مناسب می‌سازد.

برای افرادی که می‌خواهند درمان تومور مغزی را نه صرفاً بر اساس نام دارو، بلکه بر اساس مکانیسم مولکولی، زیست‌شناسی تومور و شواهد بالینی مطالعه کنند، ویرایش سوم ساختار بسیار گسترده‌ای در یک جلد فراهم می‌کند.